توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٥ - پيدايش غرابت در استعاره

روشن است شجاعت عارض بر اسد بوده و در مفهومش داخل نيست چنانچه تهلّل نيز عارض بر شمس ميباشد.

سپس شارح گويد:

كلمه [ايضا] اشاره است به تقسيم ديگر براى استعاره باعتبار قدر جامع و شرح آن اينست:

استعاره يا عاميّه است و يا خاصيّه.

استعاره عاميّه: آنستكه مبتذل و روشن باشد زيرا قدر جامع در آن آشكار و ظاهر است همچون رايت اسدا يرمى.

استعاره خاصيّه: آنستكه غريب و غير روشن باشد بطوريكه از غير خواصّ ديگران بر آن اطّلاع پيدا نمى‌كنند.

مقصود از خواصّ آن دسته از مردمان هستند كه داراى ذهنى سرشار و وقّاد بوده كه بواسطه آن از عامّه مردم ممتاز شده‌اند.

پيدايش غرابت در استعاره‌

غرابت گاهى در نفس شباهت مى‌باشد يعنى در نفس تشبيه نوعى از غرابت وجود دارد چنانچه در قول يزيد بن مسلمة بن عبد الملك در توصيف اسبش با اينكه حيوانى است مؤدب و وقتى صاحبش از آن پائين مى‌آيد و افسارش را روى مقدّم زينش مى‌اندازد حيوان در جاى خودش ايستاده تا صاحبش برگردد چنين آمده: